برای انتخاب کلیدenter انتخاب کنید یا برای لغو ESC فشار دهید.

باید نگران چه باشیم؟| استیون پینکر

پیش نوشت: در این زمانه که دغدغه ها و نگرانی هایی مشترک ما را احاطه کرده است خواندن کتاب what should we be worried about از انتشارات جان بروکمن، فرصت خوبی است که بتواند کمی ما را با نگرانی های دانشمندان و اندیشمندان برای جهان و جهانیان آشنا کند. 

مدتی است کیندل را نزدیک به خود نگه می دارم و هر گاه در طول شبانه روز نیاز پیدا میکنم کمی از زمان و مکان فاصله بگیرم، نگرانی های یکی از بزرگان را مرور میکنم. حس می کنم فکر کردن به دغدغه های آنها می تواند افقی دور تر از این روزها و ماه ها و سال ها برایم فراهم کند. از سوی دیگر در بین آن ها، افرادی هستند که به شناخت مدل ذهنی شان علاقمند هستم و دانستن نگرانی آنها، یک گام کوچک اما مفید در این مسیر است. به همین دلیل تصمیم دارم برخی از پاسخ های داده شده به سوال این کتاب را به مرور در اینجا بنویسم.


استیون پینکر روانشناس مطرح امریکایی-کانادایی باور دارد که جهان پر از نادانسته های ناشناخته است. و ممکن است هر لحظه یک فاجعه عظیم ما را به اعماق خودش بکشد. اما چون تعریفی از این ناشناخته ها نداریم، نمی توانیم نگرانی سازنده ای هم برای آنها داشته باشیم. پس باید درباره نادانسته هایی نگران باشیم که از آن ها اطلاع داریم.

او می گوید:

«بیشتر مردم درباره چیزهای اشتباهی نگران هستند، یا نگرانی آنها به دلایل اشتباهی است.»

در ادامه چند مورد را مثال می زند که دغدغه روز مردم جهان است:

  • کمبود منابع
  • تغییرات اب و هوایی
  • زنبور های عسل
  • جنگ سایبری
  • استفاده ناگزیر از انرژی هسته ای

پینکر توضیح می دهد که هر  چند این موارد نگرانی های خاص خودشان را دارند، اما احتمال اینکه هر کدام از این ها موجب یک اتفاق فاجعه آمیز مثل جنگ جهانی، جنگ مذاهب و جنگ های بزرگ داخلی بشوند خیلی پایین است.

او می گوید:

«به نظر من، باید در مورد چیزهایی نگران باشیم که تهدید هایی علیه صلح هستند.»

و سپس تهدید های صلح از نگاه خودش را اینگونه بیان می کند:

  • رهبران خود شیفته:  وجود یک رهبر با نشانه های کلاسیک خودشیفتگی: بزرگ نمایی- نیازمندی به تحسین- نداشتن همدلی ، می تواند نتیجه ای مثل یک امپراتوری با هزینه های عظیم انسانی داشته باشد.
  • گروه گرایی: در مقابل فردگرایی. در گروه گرایی، فردیت قربانی منافع یک قبیله، دین، ملیت و نژاد می شود. در واقع  فرد مانند یک سلول در بدنی به نام گروه تلقی می شود.
  • عدالت کامل: هر گروه، از تحقیر هایی که در گذشته تجربه کرده رنج می کشد و ممکن است یک گروه حس کند که عدالت دقیقا همان ضربه زدن به گروهی دیگر است و در این تفکر، سازش می تواند به مثابه خیانت تلقی شود.
  • ایدئولوژی های آرمان شهری: اگر کسی یک دید سیاسی یا یک ایدئولوژی را برای همه و در هر زمانی مناسب بداند هر اندازه خشونت برای تحمیل آن به دنیا را منصفانه می داند. در این تفکر هر کسی که موافق آن ایدئولوژی نباشد دشمن حساب شده و شایسته تنبیه نامحدود است.
  • جنگ به عنوان یک تاکتیک نرمال یا ضروریکلاوزویتس جنگ را عمل خشونت امیزی می داند که منظور از آن، اجبار شخص به پذیرش و اجرای نظر و اراده ی ما است.تعداد زیادی از ایدئولوژی های سیاسی و مذهبی پا را فراتر گذاشته و خشونت را محرکی برای پیشرفت های دیالکتیکال، ازادی بخشی انقلابی و یا تحقق عصر مسیحیت در نظر می گیرند.

استیون پینکر می گوید:

حقوق بشر مطلوب این است که از مردم در برابر جنگ محافظت کند و نگذارد آنها تخم مرغی برای شکستن در املت انقلاب باشند. اما هیچ کدام از محافظت های حقوق بشر همیشگی و طبیعی نیست و احتمال فروریختن آنها چیزی است که مرا نگران می کند. شاید همین حالا برخی سیاست مداران در حال کار روی نومن کلاتورای چینی باشند. شاید یک پوتین دوران، در جستجوی جاودانگی تاریخی و بازسازی عظمت روسیه با بلعیدن جمهوری شوروی سابق باشد. شاید یک مدینه فاضله در ذهن یک آدم افراطی در حال شکل گرفتن باشد تا یک کشور بزرگ را تسخیر کند و مدینه فاضله اش را بر آن تحمیل کند.

طبیعی است که ما نگران مسائل فیزیکی مثل منابع و تسلیحات باشیم. اما در اصل چیزی که باید نگرانش باشیم موارد روان شناختی مثل ایدئولوژی و هنجارهاست. همانطور که شعار یونسکو می گوید:

«از آنجا که جنگ در ذهن آدم ها شروع می شود،  دفاع از صلح هم باید در همانجا ساخته شود.»

6